De Digitale Media van 22 oktober 2018

Onderwerpen:

  • Facebook accepteert advertenties met nepnieuws voor verkiezingsdag
  • Facebookbericht met nepnieuws Zwarte Piet-zaak massaal gedeeld

Facebook accepteert advertenties met nepnieuws voor verkiezingsdag

Bron: NOS – Facebook accepteert gesponsorde berichten met nepnieuws die op 20 maart 2019, de dag van de Provinciale Statenverkiezingen, op het platform zouden verschijnen. Brandpunt+ plande via nepaccounts advertenties met onjuiste informatie over partijleiders en stembureaus. Het grootste deel werd geaccepteerd.

Een redacteur plaatste zes gesponsorde berichten. Drie posts mikten erop om kiezers van VVD of PvdA thuis te laten blijven, bijvoorbeeld door berichten over gesloten stembureaus. In drie andere advertenties stond nepnieuws over partijleiders van regeringspartijen. De berichten zouden zogenaamd op de verkiezingsdag worden geplaatst, om het stemgedrag zoveel mogelijk te beïnvloeden.

Facebook weigerde alleen een bericht over CDA-leider Buma, die de huizenmarkt zou aanjagen om zelf rijk te worden. Het bericht werd niet afgewezen vanwege onjuiste informatie, maar omdat er discriminerende teksten in zouden staan. Als de redacteur die eruit zou halen, zou Facebook het bericht alsnog plaatsen, stond in een automatisch bericht van het platform.

Berichten over de leiders van ChristenUnie en VVD werden wel geaccepteerd: “Gert-Jan Segers bekeerde zich in het geheim tot de islam” en “Rutte verdient zelf miljoenen aan afschaffen dividendbelasting: geheime aandelenportefeuille”.

De redacteur kon ook deze berichten over stembureaus plaatsen: “Let op: de stembureaus in uw gemeente zijn vandaag gesloten! U kunt pas morgen stemmen” en “Fiets niet door de regen naar het stembureau maar stem gewoon vanuit huis!”

Dat Facebook de advertenties niet weigert, betekent waarschijnlijk dat die op 20 maart online waren gekomen. Wel is onduidelijk hoelang ze daarna te zien zouden zijn. Facebook-gebruikers kunnen advertenties rapporteren, waarna het platform ze offline kan halen.

De advertenties zouden tussen de 2500 en 5000 euro kosten en daarmee zouden 418.000 tot 728.000 mensen worden bereikt. Een deel van de berichten zou specifiek worden geplaatst bij mensen die interesse hebben in bepaalde partijen.

Brandpunt+ trok de advertenties overigens terug, omdat de redactie niet zelf nepnieuws wil verspreiden.

Onderzoek Facebook
Volgens Brandpunt+ zegt Facebook de kwestie “zeer serieus te nemen”. Tegenover de NOS bevestigt het platform de zaak te onderzoeken. Ook wijst Facebook erop maatregelen te nemen om de verspreiding van onjuiste informatie te bestrijden.

Gisteren werd bekend dat het kabinet in de aanloop naar de komende verkiezingen waarschijnlijk een campagne opzet tegen nepnieuws. Minister Ollongren wil daarmee de burgers bewuster maken van desinformatie en nepnieuws. In de campagne moet bijvoorbeeld worden uitgelegd waarom mensen bepaalde type berichten wel krijgen, en andere niet.

Facebookbericht met nepnieuws Zwarte Piet-zaak massaal gedeeld

Bron: NOS – Op Facebook heeft zo’n 23 uur een bericht gestaan dat de verdachten in de rechtszaak over de Zwarte Piet-blokkade al zijn veroordeeld. Het bericht stond op de pagina ‘Ik Ben Zwarte Piet Fan’ en werd in korte tijd ruim 25.000 keer gedeeld. Het is inmiddels verwijderd.

Het gaat hier om nepnieuws. De rechtszaak tegen de verdachten van de blokkade loopt sinds maandag, naar verwachting gaat de officier van justitie komende vrijdag de eis bekendmaken. Een uitspraak is er dus nog helemaal niet. Verschillende mensen maakten daar ook melding van in reactie op het bericht, dat niettemin door duizenden Facebookgebruikers werd gedeeld.

Het bewuste bericht is bijna 3000 keer geliket. De pagina waarop het bericht te vinden was, heeft ruim 32.000 likes en had slechts dit ene bericht online staan. Nu wordt er vaker nepnieuws gedeeld op sociale media, maar dit bericht werd opvallend vaak gedeeld vanaf een pagina die relatief weinig likes heeft. Wie er achter de pagina zit, is niet bekend.

Het betreffende bericht zag er zo uit:

Peter Burger van de Universiteit Leiden, die gespecialiseerd is in nepnieuws, sprak eerder vandaag zijn verbazing uit over het feit dat het bericht toen nog gewoon te vinden was. De kwestie roept wat hem betreft vragen op over hoe Facebook omgaat met berichten als dit. “Als Facebook hiervan afweet, hoe is het mogelijk dat er kennelijk niks aan wordt gedaan? En als ze het niet weten: hoe kan dat dan?”

De NOS heeft Facebook aan het eind van de ochtend om een reactie gevraagd. Begin van de middag liet het bedrijf weten de pagina te onderzoeken en gaf aan verder nog niet te kunnen reageren. Rond 16.00 uur was het bericht verdwenen.

In Nederland is NU.nl op dit moment de enige partij die namens Facebook nepnieuws checkt. “Deze zijn we niet tegengekomen in het dashboard waar alle meldingen binnenkomen”, zei hoofdredacteur Gert-Jaap Hoekman vanochtend. NU.nl rapporteerde de link daarna alsnog.

De advocaat die het grootste deel van de 34 Friese verdachten bijstaat, Tjalling van der Goot, laat weten een dergelijk bericht ook al juni te hebben gezien, toen was de regiezitting van deze zaak. Hij heeft geen idee wie hierachter zit en welk belang ze zouden hebben.

Peter Burger denkt dat de pagina niet uit ideologische overwegingen is gemaakt. “Vanaf een bepaald aantal Iikes kan een Facebookpagina interessant worden om geld aan te verdienen, ik denk dat dat hier ook aan de hand is.”

De Facebookpagina waar dit bericht op stond lijkt niet de enige te zijn die nepnieuws verspreidt. Zo circuleert sinds 5 oktober ook een bericht van de pagina ‘Boycot de NTR’, waarin wordt gesuggereerd dat de omroep van het publiek wil horen welke kleur de pieten in het Sinterklaasjournaal van de NTR moeten hebben. Als het bericht een miljoen keer wordt gedeeld, dan blijven de pieten zwart, stellen de makers. Ook dit is nepnieuws. Ondanks het beperkte aantal likes van ‘Boycot de NTR’ – zo’n 2000 – is het bericht 25.000 keer gedeeld.

Hoaxmelding
De website Hoax Melding schrijft dat er meerdere pagina’s zijn waar desinformatie over de pietendiscussie wordt gedeeld. Zo zou de pagina ‘Nederland en Zwarte Piet’ op 20 september een oproep hebben gedaan een bericht massaal te delen waarin stond dat de pieten zwart moeten blijven in Amsterdam en Rotterdam. De steden zouden hebben gezegd dat de pieten zwart blijven als het voor 5 december 100.000 keer gedeeld zou worden.

De NOS heeft contact gezocht met de beheerder van Hoaxmelding, omdat het bericht niet te herleiden was. De desbetreffende Facebookpagina bestaat wel. De beheerder, die zich per e-mail voorstelt met de naam Hans Meijer maar geen telefonisch contact wenst, signaleert dat de nepberichten steeds worden verwijderd. Dat is vandaag dus ook gebeurd.

Meijer denkt ook dat er weer snel nieuwe berichten zullen komen en die gaan niet per se over Zwarte Piet. “Hoe meer ophef hoe beter”, schrijft hij. “Zelfs het kromme taalgebruik is deel van de strategie. Het werkt als een tierelier.”

Nepnieuws in Nederland
Na de Amerikaanse presidentsverkiezingen – een broeinest van nepnieuws op Facebook – besloot het sociale netwerk wereldwijd maatregelen te nemen. Zo ook in Nederland. Het bedrijf ging daarvoor samenwerken met de Universiteit Leiden en NU.nl. Er werd echter niet direct op grote schaal nepnieuws aangetroffen. Eerder dit jaar stopte de samenwerking tussen de Universiteit Leiden en Facebook. Een verklaring werd niet gegeven.

Hoekman zegt dat er nu wel genoeg langskomt. “Diegene die de berichten controleert heeft er een full-time baan aan.” De hoofdredacteur zegt dat er niet veel van dit soort Zwarte Piet-berichten langskomen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.