De Laatste Digitale Media van 31 december 2018

Het zit er bijna op. Na krap 9 jaar stoppen we met de rubriek De Digitale Media bij Omroep Flevoland. Digitaal is niet langer de uitzondering, maar de norm geworden. We hebben over de jaren verslag gedaan van de veranderingen in de digitale wereld en daar willen we in deze laatste uitzending en op de laatste dag van dit jaar nog één keer in vogelvlucht op terugkijken. 9 jaar .. in 2 x 5 minuten. Het moet kunnen.

Voor we van start gaan wil ik Leo Schouwenaar, Hanneke van Zessen, Tessel Linders, Marco Verhagen en Aernout Pleket bedanken voor hun gastvrijheid. Het was een eer en een genoegen samen met jullie deze rubriek te hebben ingevuld. Verder wil ik Bert Wouts bedanken dat hij me heeft voorgedragen en Johnbert Dijker voor zijn support.

Oke, GO!

—— DEEL 1 ——

Toen we in maart 2009 begonnen was HYVES nog actief. Ik weet nog dat RTL me in 2013 vroeg een verwachting uit te spreken over de toekomst van Hyves en mijn voorspelling dat het als social platform niet zou voortbestaan en waarschijnlijk een game platform zou worden, gezien daar het meeste geld werd verdiend, bleek te kloppen.

Met het verdwijnen van Hyves kreeg ook in ons land FACEBOOK ruim baan. In 2012 ging het naar de beurs en werd het een miljardenbedrijf. Het netwerk groeide en raakte steeds verder ontspoord. En dat hebben we gemerkt, zeker de afgelopen 2-3 jaar. De privacy schandalen stapelden zich op, nep nieuws is aan de orde van de dag en de Westerse democratieën bleken uiterst kwestbaar voor Russische trollen. Nog los van het feit dat de inwoners van Haren een rolling krijgen als ze het woord ProjectX horen.

Na het verlies van privacy en de vele lekken is met name Europa op de bres gesprongen voor haar eigen burgers. De invoering van de nieuwe Europese Privacywet GDPR/AVG is daar een mooi voorbeeld van. Het dwingt partijen overal ter wereld om openheid te geven over lekken van persoonsgegevens (van Europese burgers), met enorme boetes als dat niet op tijd gebeurt of data wordt misbruikt. Data mag niet zomaar meer overal worden opgeslagen. Cookies niet zomaar meer worden geplaatst.

Maar diezelfde sociale media, met Twitter en WhatsApp voorop, bleek mensen ook een stem te geven. Dictators in Afrika en het Midden Oosten zagen de effecten van een verenigde massa. De Arabische Lente begon in 2010, net een jaar nadat we met de rubriek waren begonnen. Mobiele telefoons speelden een hoofdrol in de organisatie van demonstraties. Velen vergeleken de opstanden in Tunesië, Egypte, Libie en recent nog Syrie met het Europese revolutiejaar 1848, waar ondermeer de huidige monarchie in Nederland uit voortkomt.

Activisme ging digitaal. In 2012 speelde het hackerscollectief Anonymous een belangrijke rol bij de opstand in Tunesië, maar de bekende Guy Falks maskers van het hackerscollectief – ze zagen zich als een soort van toezichthouder van rechtvaardigheid. Wie over de schreef ging, of het nou een overheid, bank of wat dan ook was, kon een aanval van Anomymous tegemoet zien. De laatste jaren horen we niet veel meer van ze, mogelijk dat een aantal arrestaties de groep heeft gebroken.

Ook zagen we in 2011 de Occupy Wallstreet beweging opstaan. Het volksverzet gebruikte zowel de straat als de social media om haar ongenoegen met de bankenwereld uit te spreken. Toen ze een geluidsverbod opgelegd kregen van de politie gebruikte droegen mensen de boodschap van de spreker verbaal over. Prachtig!

NEW YORK CITY, NEW YORK, march 20 2012, the occupy movement in NEW YORK CITY, NEW YORK, on, march, 20 2012

Maar sociale media deed nog zoveel meer. Recent nog met de #MeToo beweging, maar eerder waren gekkigheden als #Planking en #FlashMobs en de meer serieuze Ice Bucket Challenge rond ALS in 2015 prachtige voorbeelden van hoe mensen zich verenigden, gebruik makend van digitale technologie om hun stem te delen.

Ook bedrijven speelden erop in, zoals Bavaria met de jurkjes tijdens het WK voetbal in Zuid-Afrika. De creativiteit was alom: de snoekduik van Van Persie tijdens het WK voetbal in tijdens het WK in 2014 ging in vele varianten de wereld over.

We zagen ook de opkomst van de iPhone en de val van Nokia en Blackberry. In 2010 schoot het Canadese bedrijf Blackberry ineens zwaar in de rode cijfers: ze hadden de opkomst van de iPhone totaal verkeerd ingeschat. Datzelfde zou later ook Nokia overkomen. Het bedrijf werd uiteindelijk voor 2 miljard dollar verkocht aan Microsoft, die het bedrag twee jaar later zelfs in het geheel afschreef.

De smartphone zou in de jaren erna nog vele ‘slachtoffers’ maken. Navigatie op smartphones van Google, Samsung en Apple werd gratis en de TomTom navigatiekastjes waren ineens niet meer zo populair. Makers van goedkope foto- en videocamera’s zouden volgen. Kodak werd in 2012 zelfs gedwongen faillissement aan te vragen, gezien de schuld van 6,8 miljard dollar. In datzelfde jaar was het kleine Instagram met 10 man zelfs even veel waard als het grote Kodak met 20.000 man.

Ook makers van memorecorders, zaklampen, wekkers, agenda’s, rekenmachines, etc. kregen het zwaar te verduren.

Onderling vochten de makers van smartphones de nodige gevechten, met name rond patenten. Samsung kopieerde de vorm van de iPhones en moest daar een miljard dollar voor betalen. Dat wordt nog steeds aangevochten. Gevechten rond patenten en diefstal van elkaar technologie zou het gesprek van de dag blijven. Recent nog de vermeende diefstal (indirect) door Uber van zelfrijdende auto technologie van Google.

Uber, Amazon, Alibaba en Airbnb op hun beurt gaven kleur aan een totaal nieuw fenomeen: digitale platforms en marktplaatsen. Uber is inmiddels het grootste taxi-bedrijf ter wereld, zonder taxi’s. Amazon de grootste boekenverkoper, zonder boekhandels. Alibaba en Amazon zijn de grootste online retailers. En Airbnb is bijna het grootste hospitality bedrijf ter wereld, zonder dat ze een hotel bezitten.

Hun komst stuitte ook op verzet: taxirijders over de hele wereld gingen de straat op, hopend op nieuwe regulering. Stadsbesturen klaagden over overlast van teveel Airbnb gasten, terwijl woningen in de binnensteden massaal werden opgekocht door commerciële verhuurders-in-spe. Sommige steden dreigen in de winter ghost towns te worden.

Amazon vernietigde honderdduizenden banen en creëerde slechts 1/3 werkplaats daarvoor in de plaats. En AliExpress overspoelt Europa met goedkope Chineze spullen die op de meest vervuilende manier worden vervaardigd en verscheept. Het raakte de lokale retailers hard in de portemonnee. Ze moeten allemaal online, de bekende digitale transformatie, willen ze overleven. Maar lang niet iedereen kan mee, of is in staat de prijzenslag te overleven. Veel retailketens moeten in de jaren na de crisis van 2008 de deuren dan ook sluiten.

De technologische disruptie is een feit. Ook V&D moet eraan geloven, al was de oorzaak nog niet direct toewijsbaar aan het achterblijven op online.

—— DEEL 2 ——

Delen op platformen is inmiddels de norm geworden. Dat begon met het delen van spullen, zoals grasmaaiers en zaagtafels op sites als Peerby, of hand- en spandiensten op een site als TaskRabbit, of zelfgemaakte juwelen op Etsy, of trading kennis op platforms als eTorro.

De laatste jaren ging dat over in het delen van auto’s via Snappcar. Die deeleconomie, zoals we het zijn gaan noemen, in combinatie met online betalingen en identificatie via smartphones, maakt het mogelijk dat commerciële aanbieders, zoals Greenwheels, nu op grote schaal deelauto’s, deelscooters en deelfietsen aanbieden in de grotere steden.

En natuurlijk zagen we de eerste schreden van de zelfrijdende auto’s. Eerst in Las Vegas, tijdens de inmiddels gestaakte technologiebeurs CES, nadat Google al een paar jaar bijna foutloos met zelfrijdende auto’s had geoefende in/rond de eigen campus. Uber, Volvo, TomTom, Audi, Mercedes .. allemaal doen ze inmiddels mee.

Straks bestellen we een auto-op-afroep en laten ons rijden naar waar we maar willen. Het gaat nog niet altijd goed, maar dat is een kwestie van tijd.

Overal doemen robots op. Rennend als een hond of opzittend als een mensachtige receptioniste. Velen doen al zwijgend hun werk in de fabrieken van ondermeer Tesla en Toyota.

Distributiecentra en robotisering is heel normaal geworden. Kleine robots rijden stellingen met producten rond, zonder dat er nog een mens aan te pas komt. Amazon test nu ook met orderpicking robots, zodat de laatste werkkrachten de distributieketen uit kunnen.

Op tekst zoeken via Google is nog altijd de norm, maar steeds vaker gebruiken mensen slimme speakers om dingen op te zoeken, muziek te beluisteren of hun agenda te raadplegen. Ook daar zit Google front-row en het is niet moeilijk om voor te stellen dat het die positie niet snel zal opgeven. Wie de speaker binnen heeft staan, heeft de toekomst.

Of vraaggestuurd zoeken echt zo’n vaart zal nemen, ik weet het niet. De meeste smartphones hebben al een jaar of 5 zo’n spraak assistent en ik zie het weinig mensen gebruiken.

Werkgelegenheid vervalt of verschuift: van handarbeid naar denkwerk, van verwerking van gegevens naar het analyseren van big data. De vraag naar programmeurs en data analisten neemt in komende jaren in rap tempo toe, terwijl 60-65% van de huidige banen in de komende 5 jaar zullen verdwijnen. De Washington Post gebruikt kunstmatige intelligentie om het gros van de nieuwsberichten automatisch te laten schrijven.

Maar de digitale revolutie kent nog een bijkomstigheid: security. Honderden miljoenen persoonsgegevens lekken jaarlijks uit de diverse platformen. Van Yahoo (meer dan een miljard), LinkedIN, MySpace, Facebook, Last.FM, SONY, tot zelfs banken. En recent nog een enorm lek van 500 miljoen persoonsgegevens bij een dochteronderneming van Marriott (o.a. Sheraton).

Zelfs auto’s konden we op afstand laten stoppen door zwakheden in de software. Of we kunnen ze stelen met behulp van speciale apparaatjes.

Ook zagen we aanvallen op infrastructuren, banken, overheidswebsites, .. en zelf kernreactor installaties, zoals in Iran, waar de VS gebruik maakt van een lek in Duitse apparatuur (StuxNet), gebruikt rond splijtstaven.

Die aanvallen waren er ook op servers en PC. Malware en ransomware staken de kop op. E-mail werd massaal gebruikt om die kwaadaardige software te verspreiden. Het woord social engineering ontstond, waarbij mensen aan de telefoon werden verleid om hun pincode te geven of andere persoonsgegevens te ontlokken.

De crisis in 2008 gaf ook voeding aan een heel nieuw fenomeen: virtuele valuta. In eerste instantie alleen Bitcoin, maar er zouden er snel meer volgen. In 2009 kon je voor 10.000 bitcoins nog net 1 pizza kopen, maar diezelfde 10.000 bitcoins waren eind 2017 zelfs even 190 miljoen dollar waard.

De koers is dit jaar met 75% gedaald. Een bloembollen-gekte-gevalletje. Digitaal heeft ondertussen de wereld tot één groot speelveld heeft gemaakt. Gevoed door zwart geld uit China en Korea zag menig Nederlander een kans en sprong in. Om vervolgens te ondervinden dat Bitcoins ook heel snel veel minder waard kunnen worden. Koersmanipulatie is aan de orde van de dag en wordt nu door de VS onderzocht.

Ook zagen we de afgelopen jaren het woord Cloud opduiken. In de praktijk komt het erop neer dat we computers niet meer fysiek op kantoor (on-premise) hebben staan, maar virtueel, ergens op het internet. Dat doen we inmiddels met servers, applicaties, desktops en zelfs hele infrastructuren. De IT industrie is letterlijk aan het virtualiseren.

Daarmee nam de afhankelijkheid van het internet ook enorm toe. We zagen dat parkeergarages, waterreinigingsinstallaties, sluizen, verkeerslichten .. allemaal ineens kwetsbare infrastructuren werden .. gevoelig voor hackers van buiten af.

We zagen ook de opkomst van streaming media als antwoord op het steeds verder toenemen van het peer-to-peer sharing van auteursrechtelijk beschermd materiaal, zoals muziek, boeken en films. Amazon pushte het downloaden van ebooks, Netflix kwam met videostreaming en Spotify met muziekstreaming. Poging om de Pirate Bay te blokkeren door Stichting Brein bleken vaak even effectief, maar niet voldoende. Streaming is vandaag het nieuwe normaal en illegale downloads zijn verminderd, maar zeker nog niet verdwenen.

In de afgelopen jaren zagen we, net als eerder al gebeurde rond 1995-2000, dat het gratis verspreiden van nieuws enorme consequenties had voor nieuwsredacties en daarmee voor onderzoeksjournalistiek. Nieuwe platformen ontstonden, zoals Blendle, De Correspondent en Follow The Money, die een bescheiden aantal betalende abonnees aan zich weten te binden die nog wel bereid zijn te betalen voor nieuws.

Met alle afleiding van vandaag de dag (mobiel) en de steeds kortere aandachtspanne zien we wel dat de productiviteit van medewerkers (na 2008) bijna is gehalveerd ten opzichte van de jaren ervoor.

Mede debet aan de afbraak van de kwaliteit van het nieuws is Google. Met Google News schraapte het bedrijf nieuws van nieuwswebsites om de zoekresultaten mee te vullen. Dat zorgde wel voor verkeer naar de nieuwswebsites, maar geen abonnementen. Met Google Shopping deed het bedrijf hetzelfde, net als het eerder met Google Books had gedaan. Google bleek een meester in het verzamelen en profileren van persoonsgegevens om adverteerders in contact te brengen met kopers. Dat die kopers daar niet altijd op zaten te wachten bleek uit de razendsnelle opkomst van Adblockers.

We zagen Google Glass(holes) komen en bijna net zo snel weer gaan. We zagen ook virtual reality brillen verschijnen. Het zou de toekomst worden, maar na eerdere flops verdwenen de plannen net zo snel weer in de koelkast. De Microsoft Hololens moest het gaan worden, maar werd het niet. Net zo min als de de Magic Leap het gaat halen. De tijd is er nog niet rijp voor.

Conclusie: Er is in de afgelopen 9 jaar ontzettend veel veranderd. De wereld is digitaal geworden, net zoals we aan het begin voorzagen. “Without digital, social would have remained local”. Technologie ontneemt werk, maar creëert ook weer nieuwe banen. We zullen ons wel moeten aanpassen, nieuwe vaardigheden aanleren, sociaal innoveren. Vreemd genoeg is thuiswerk nog altijd niet de norm, terwijl de technologie het mogelijk maakt om volledig virtueel te werken.

We zijn nog niet klaar met innoveren, dat staat vast!

Een allerlaatste tip in dit verband: blijf bij en volg de Nationale AI Cursus op https://ai-cursus.nl

Het gaat snel ..

En niemand weet precies wat er komen gaat ..

Maar geniet ondertussen van de reis ..

En laat je niet verrassen ..

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.